СУББОТА, 6 ИЮНЯ 2020 ГОДА
6951 19-07-2018, 11:41

Было бы желание… О том, как этнический кореец стал «казахом»

Егер ниет болса... Этникалық кәрістің «қазаққа» айналғаны туралы


«Мне, неказаху, легче учить казахский, потому что меня, несмотря на заметный акцент, называют молодцом, - признается Владислав Тен, врач-гастроэнтеролог из Астаны, разработавший собственную ускоренную методику изучения иностранных языков, в том числе и казахского. -  А вот когда казах говорит на родном языке плохо, его так ругают и стыдят, что у него начинается отторжение. Как человек, реально столкнувшийся с этим, могу сказать, что знание любого языка – дело наживное. Допустим, для меня, русскоговорящего корейца, язык моих предков до поры до времени был китайской грамотой. Кровь и гены не спасают, молоко матери тоже: язык по ним не передается».

Было бы желание… О том, как этнический кореец стал «казахом»

 

 Человек без национальности

- Я родился в 1981 году в Ташкенте, - рассказывает Владислав Тен. - С детства по примеру мамы хотел стать врачом. Был призером химических олимпиад, увлекался техническими науками, соорудил дома свою лабораторию, а вот гуманитарные предметы не любил, с языками вообще было плохо. Но когда учился в медицинском институте, плотно взялся за них, потому что очень хотелось работать в иностранной клинике. Так как приступил к этому очень поздно (мне шел уже 21-й год), то решил выработать собственную методику быстрого овладения сразу тремя языками с нуля. Английский – понятно, почему: вся передовая научная литература пишется на нем. Узбекский – потому что 90% моих пациентов были коренными жителями Узбекистана, и мне, чтобы правильно ставить диагнозы и стать востребованным врачом, нужно было говорить на одном  с ними языке. Для изучения корейского тоже были причины. Сам я - родившийся в СССР этнический кореец. В семье у нас был моноязык – русский, но каждый уважающий себя человек должен знать язык предков, тем более что стажировался я в клиниках Южной Кореи.

В Астану первый раз приехал по приглашению отца (он обосновался здесь с 2003 года) в 2009-м. Понравилось. И в 2010-м я перебрался сюда навсегда. О Казахстане к тому моменту знал только то, что здесь живут казахи. О том, что в республике существует какая-то языковая проблема, и не подозревал. Я-то думал, что приеду и, общаясь с местными, сразу выучу казахский. Но неожиданно для себя оказался в городе, где, оказывается, есть немало людей, не знающих родного языка. Для меня это был нонсенс, потому что в Узбекистане я не встречал ни одного узбека, не владеющего узбекским. Это я говорю не в укор – просто констатирую факт.

Решив овладеть государственным языком, я быстро, на одном дыхании, прочел учебник по грамматике. Сделать это было нетрудно. Да, устная казахская речь очень сильно отличается от узбекской в силу разницы в звуковой системе, но грамматики двух языков  схожи. Словом, в целом я казахский немного понимал.

Почему я быстро выучил узбекский? Потому что заставил себя проникнуться духом того народа, среди которого жил. Приехал в Казахстан – и поступил так же: стал интересоваться культурой, историей, бытом казахов - и язык пошел как по маслу.

Русскоязычный казах, популяризатор государственного языка Канат Тасибеков, проделал тот же путь. Но ему было легче, потому что для него это был зов души и крови. А такие, как я, – люди без нации. Мы и не корейцы, и не русские, и не казахи, но, проживая на ваших землях, должны стать в какой-то степени вами. Сейчас мне хорошо и приятно становиться казахом, а совсем недавно я был узбеком.

Чистые и нечистые

- Медицину, получается, вы сегодня оставили?

- До 2013 года я работал в больнице управделами президента РК, по ходу дела практиковал переводческую деятельность в медицинской сфере. Потом открыл лингвистический центр, где, глубоко подсев на изучение казахского языка, стал разрабатывать свою методику овладения им.

Хочу сказать всем, что этот язык технически прост, но почему-то упорно насаждается другая мысль – мол, он настолько сложен и обширен по своему словарному запасу, что его невозможно выучить. Хотя, если объективно подходить к этому процессу, то грамматика тюркской языковой группы является самой логичной и понятной. Что касается казахского языка, то заслуживает внимания другое – он, действительно, чрезвычайно богат. Из-за этого мне никак не удается дочитать до конца «Абай жолы» Мухтара Ауэзова: в эпопее казахской жизни чрезвычайно много уже вышедших из активного употребления речевых оборотов, неведомых даже самим казахам. Поэтому я очень понимаю тех казаховедов, которые хотят донести до всех мысль о том, что казахский в прошлом был несправедливо загнан в угол. Однако говоря о богатстве государственного языка, сейчас надо разрабатывать методику легкого и доступного его изучения. И не нужно на каждом углу повторять, что словарный запас казахского богат настолько, что в нем можно утонуть. Это, конечно же, правда, но это не будет способствовать изучению языка. Наоборот, нужно говорить о том, что грамматика языка чрезвычайно проста. То есть язык надо популяризировать, максимально облегчив, а не усложнив его изучение.

К чему я это говорю? Мы все знаем, что английский язык, являясь сегодня одним из самых востребованных в мире, каждый день пополняется новыми словами. Но ни американцы, ни англичане почему-то не хвастаются тем, что их язык могучий и сложный. Зато они придумывают разные методики, облегчающие его изучение. Почему же мы усложняем этот процесс? Попытками доказать, что нужно идти другим, прямо противоположным, путем, я и занимаюсь сегодня. Сейчас пишу книги по методике преподавания языков - две на английском, одну на казахском.

Волнует меня и другая проблема: казахское общество разделилось на две части – казахскоговорящих и русскоговорящих, на нагыз- и шала-казахов. Но, извините, кем же в таком случае  буду я - кореец, говорящий на казахском? Какой я -  чистый или нечистый? И как называть тогда кызылординских русских или корейцев, ни в чем не уступающих нагыз-казахам в знании государственного языка? И кем, к примеру, будет журналист и общественник Максим Рожин, который по-казахски говорит лучше, чем по-русски, потому что вырос среди казахов.

Я считаю неприемлемым называть одних настоящими, а других – ненастоящими  представителями своей нации. Когда русскоязычные казахи пытаются заговорить на родном языке, то почему-то натыкаются на сопротивление и неприязнь со стороны его носителей. И тогда они, уязвленные таким отношением, говорят, что могут обойтись без него, что им и с русским языком живется нормально.

Словом, первый пункт моего кредо звучит так: казахский язык нужно облегчить, создав такую методику, которая объясняла бы его с точки зрения русского языка.  

Вот за что я уважаю упомянутого мною Каната Тасибекова? Будучи русскоязычным, он сумел уже в очень зрелом возрасте выучить родной язык так, что написал серию учебных пособий под общим названием «Ситуативный казахский». Некоторые упрекают Каната-ага за то, что он пишет на русском, а он им отвечает, что делает это ради того, чтобы помочь русскоязычным казахам быстрее овладеть родным языком. А для меня самое главное - то, что  он делает это с любовью.

Еще один момент (он, может быть, даже самый главный) – все, что происходит в Казахстане, должно озвучиваться в первую очередь на казахском языке. То есть государственный язык должен звучать отовсюду. Отказаться от русского языка мы, конечно, не можем, поскольку это язык межнационального общения. Но когда его становится слишком много в нашей жизни, это мешает выучить казахский.

Язык как математическая формула

-  В чем же состоит суть вашей методики?

- А я вывожу своим ученикам математическую структуру языка. И если Канат Тасибеков дает языковую подпитку с помощью языкознания - через фольклор, национальные особенности и обычаи казахов, то я даю теорию казахского языка для иностранцев (русскоговорящих я тоже отношу к ним) на том языке, на котором они привыкли говорить с детства. Нет, я не утверждаю, что у нас в стране страдает теоретическая часть преподавания государственного языка, но я могу разложить его по полкам так, чтобы человек быстро понял, как можно пополнять свой словарный запас. Дело в том, что сейчас люди учат язык хаотично: читают книги, в которых  много диалогов, слушают аудиозаписи, но логика от этого не выстраивается. Когда я, например, прошу сказать тех, кто желает улучшить свой казахский: «Я знаю, что ты врач», то начинается! «Мен бiлемiн, что сен врач», «Мен бiлемiн, что сен дарiгерсiн»... А идеальный вариант: «Мен сенің дәрігер екеніңді білемін». Вот в этом и суть: частицы «екенiн» в учебниках грамматики нет. Но, конечно же, вовсе не потому, что их авторы, ученые-лингвисты, не знают о ней. Дело в том, что методика преподавания казахского в Казахстане не рассчитана на иностранцев, до приезда сюда никогда не слышавших этого языка.

- Как вы относитесь к введению трехъязычия в Казахстане?

- Идея хорошая: всеобщее владение английским может быстро продвинуть общество вперед. Детей, я уверен, можно быстро научить, но у меня вопрос: а сами-то учителя готовы к этому – обучать на трех языках? Я лично сильно сомневаюсь, что в Казахстане имеется достаточное количество профессиональных педагогов, умеющих идеально преподносить свой предмет хотя бы на двух языках – казахском и русском. Чтобы преподавать химию, например, или биологию на английском языке, им нужно денно и нощно заниматься,  но на краткосрочных курсах сделать это невозможно.

- Почему люди так болезненно воспринимают необходимость выучить язык той земли, где они живут?

- Потому что нас идеологически так настраивали: в великой державе под названием СССР другого языка, кроме русского, не существует. «Узбекский? Не-е, зачем он мне?» - думали мы в детстве. У всех русскоязычных, и у меня тоже, в школе была тройка по этому предмету. Сейчас,  открыв свое сердце для других народов, я сумел прорваться через равнодушие и лень. Но – увы! Большинство людей остается на прежних позициях: они считают, что им достаточно русского языка. Процент тех, кто хочет, но действительно не может учить языки, ничтожен, хотя такие тоже есть. Я, например, обучал казахскому известного теледиктора. Она начинала с нуля, кое-что поняла, но быстро «выгорела» и не смогла учиться дальше.

- «Я приехал в город из аула, не зная ни слова по-русски, а сейчас говорю не хуже русских», - говорят некоторые казахи, когда хотят упрекнуть кого-то в незнании государственного языка.

- Это лукавство. У таких нагыз-казахов с детства под рукой был русскоязычный контент. Телевидение ведь почти полностью вещало на русском. Русскоязычный человек потому и не может просто так взять и выучить казахский, что его, этого самого языкового контента, не было. И наоборот: если бы кызылординские и шымкентские русские или корейцы не слышали с детства казахский язык, то они не стали бы казахоязычными.

…На успешных людей любят навешивать ярлык: «Ему хорошо, у него талант». Тем самым многие из нас оправдывают свою лень и нежелание учить язык. Некоторые договариваются до того, что, мол, в этом не заинтересована Россия.

А я всем на своем примере доказываю: нет талантливых полиглотов, есть люди, которые к желанию выучить язык подключают трудолюбие, настойчивость и упорство. Ну и еще, конечно, должна быть мотивация. Некогда стопроцентно уверенный в том, что у меня нет способностей к языкам, я, когда настала необходимость, придумал собственную методику и в течение короткого времени выучил несколько языков. Но, правда, я должен признаться: мне, неказаху, легче учить казахский, потому что меня, несмотря на заметный акцент, называют молодцом. А вот когда казах говорит на родном языке плохо, его так ругают и стыдят, что у него начинается отторжение. У меня в «Фейсбуке» есть группа желающих выучить казахский. Они часто в личных сообщениях просят объяснить им что-то. Когда спрашиваю, почему не пишут в группу, признаются, что стесняются из-за плохого знания родного языка. Мне приятно помогать им. Это, как и занятия на курсах по изучению казахского, я делаю бесплатно. На английском – да, я зарабатываю, но казахский – это дело идеологическое. Меня, советского парня, приучили с детства приносить какую-то пользу обществу. Когда работал в больнице управделами президента РК гастроэнтерологом, то врачевал желудки, теперь – через языки – души людей. Я, конечно, не политик, но мне кажется, что язык граждан Казахстана сейчас никак не объединяет, хотя духовное возрождение любой нации, о чем говорят с высоких трибун, начинается с единства.

«Мен қазақ емеспін, сондықтан қазақ тілін маған үйрену оңайырақ, себебі акцентпен сөйлесем де мені мақтайды, - дейді шет тілдерін, соның ішінде қазақ тілін үйренудің өзіндік жедел әдістемесін ойлап тапқан Астаналық гастроэнтеролог Владислав Тен. - Бірақ егер қазақ ана тілінде нашар сөйлесе, оны ұрсады, сондықтан ол қазақ тілін үйренуден кашады. Ондай көріністермен кездескен адам ретінде менің айтарым - кез-келген тілді үйренуге болады. Мен орыс тілді кәріспін, сондықтан бір кезде маған ата-бабамның тілі «қытай сауаты» болып көрінетін. Қан да, ген де, ана сүті де құтқармайды: тіл адамға олар арқылы берілмейді».   

 

Ұлтсыз адам

- Мен 1981 жылы Ташкентте дүниеге келдім, - дейді Владислав Тен. - Бала кезімнен анам сияқты дәрігер болғым келген. Химия олимпиадаларының жүлдегері болғанмын, техникалық ғылымдарды жақсы көретінмін, үйімде өз зертханамды салғанмын, бірақ гуманитарлық пәндерді ұнатқан емеспін, тілдерге мүлдем нашар болғанмын. Ал медицина институтында оқыған кезде, шетел клиникасында жұмыс істегім келгендіктен, жан-тәніммен тілдерді оқуға кірістім. Мен өте кеш бастағандықтан (ол кезде 21 жаста болатынмын), қатарынан үш тілді жылдам меңгеретін өз әдісімді әзірлеуді шештім. Ағылшын тілі – ол не үшін қажет екендігі түсінікті: барлық озық ғылыми кітаптар сол тілде жазылған. Өзбек тіліне келсек, менің пациенттерімнің 90% Өзбекстанның халқы болғандықтан, мен диагноз қою және жақсы дәрігер болу үшін олармен бір тілде сөйлеуім керек болды. Корей тілін үйренудің де себептері болды. Мен КСРО-да туған этникалық кәріспін. Жанұямызда біртұтас орыс тілі болды, бірақ әрбір өзін-өзі құрметтейтін адам ата-бабаларының тілін білуі тиіс. Оның үстіне мен Оңтүстік Кореядағы клиникаларда тәжірибе алдым.

Астанада алғаш рет әкемнің шақыруымен (ол 2003 жылдан бері осында тұрады) 2009 жылы келдім. Маған ұнады. Ал 2010 жылы мен мұнда көштім. Қазақстанда қазақтар өмір сүретінін білгенмін, бірақ республикадағы тіл мәселесі жөнінде мүлдем сезген емеспін. Осында келіп жергілікті тұрғындармен сөйлескенде қазақ тілін тез арада үйреніп аламын деп ойладым. Бірақ мен ойламаған жерде өз ана тілін білмейтін көптеген адамдар тұратын қалаға келіппін. Мен үшін бұл нонсенс, өйткені Өзбекстанда өзбек тілін білмейтін бірде-бір өзбекті кездестірген емеспін. Мен осы сөзді айыптау үшін айтып отырғаным жоқ, бұл тек фактті тұрақтау.

Мемлекеттік тілді меңгеруді ұйғарғаннан кейін мен тез арада грамматика бойынша оқулықты оқыдым. Ол мен үшін қиындық тудырмады. Әрине, қазақ тіліндегі ауызша сөйлеу өзбек тілінен айырмашылығы дыбыс жүйесіндегі айырмашылыққа байланысты, бірақ екі тілдің грамматикасы бірдей, сондықтан мен қазақ тілін біршама түсінетін болдым.

Неліктен мен өзбек тілін тез арада үйрендім? Өйткені мен толығымен өзім бірге өмір сүрген елдің рухына берілдім. Қазақстанға келіп, тура солай жасадым: қазақтардың мәдениетіне, тарихына, өміріне қызығушылық таныттым, соның арқасында қазақ тілін үйрену мен үшін өте оңайға түсті.

Орыс тілді қазақ, мемлекеттік тілді насихаттаушы Қанат Тасибеков, осы жолмен жүрген. Бірақ оған жеңілірек болды, өйткені ол бұл әрекетті жаны мен қанының шақыруы бойынша жасаған. Ал мен сияқтылар - ұлтсыз адамдар. Біз не кәріс емеспіз, не орыс емеспіз, не қазақ емеспіз, бірақ сіздің елдеріңізде өмір сүргендіктен, қандай да бір деңгейде сіздердей болуға тиіспіз. Қазір мен үшін қазақ болғаным жақсы әрі жағымды, ал кеше мен өзбек болған едім.

 Таза-қазақ және шала-қазақ

 - Қазір медицинаны тастадыңыз ба?

- 2013 жылға дейін мен Қазақстан Республикасы Президентінің қызмет атқару бөлімінің ауруханасында жұмыс істедім, сонымен қатар медицина саласында аудармашылықпен айналыстым. Содан кейін лингвистикалық орталық  ашып, қазақ тілін үйренуді бастап, оны меңгеруге арналған өзімнің әдісімді әзірледім.

Мен бұл тілдің техникалық жағынан жеңіл екендігін айтқым келеді. Бірақ қандай да бір себептермен ол жөнінде үнемі басқа ойлар айтылады: «сөздік қорында ол өте күрделі және ауқымды, сондықтан оны үйрену мүмкін емес». Алайда, егер осы процеске объективті түрде қарасақ, түркі тілдерінің грамматикасы логикалық тұрғыда байыпты және өте түсінікті. Қазақ тіліне келетін болсақ, тағы бір нәрсеге назар аудару қажет: ол өте бай. Сондықтан Мұхтар Әуезовтің «Абай жолын» әлі соңына дейін оқып бітіре алмадым: қазақ өмірінің эпосында қазіргі кезде белсенді қолданбайтын көптеген сөздер бар, оларды қазақтардың өздері де біле бермейді. Сондықтан мен қазақ тілінің сарапшыларын түсінемін, олардың жеткізгілері келген ойлары - қазақ тілі кезінде әділетсіздікке ұшыраған. Дегенмен мемлекеттік тілдің байлығы туралы айта келе, оның оңай және қолжетімді әдіснамасын әзірлеу қажет. Қазақ тілінің лексикасының соншалықты бай екендігін қайталай берудің қажеті жоқ. Бұл, әрине, шындық, бірақ ол тіл үйренуге көмектеспейді. Керісінше, тілдің грамматикасы өте жеңіл деп айту керек. Яғни, тілді мүмкіндігінше жеңілдетіп, оны үйренуді қиындатпай барынша танымал ету қажет.

Мен осыны не үшін айтып отырмын? Бүгінде біз ағылшын тілін әлемдегі ең танымал тілдердің бірі деп білеміз, ол күн сайын жаңа сөздермен толықталады. Бірақ американдықтар да, британдықтар да тіліміз күшті әрі күрделі деп мақтанбайды. Оның орнына  олар үйренуді жеңілдететін әртүрлі әдістерді ойлап табады. Біз неліктен бұл үдерісті қиындатамыз? Мен қазіргі кезде басқа жолмен жүру қажеттігін дәлелдеуге тырысамын. Қазір тілдерді оқыту әдіснамасы бойынша ағылшын тілінде екі кітап, қазақ тілінде бір кітап жазу барысындамын.

Мені алаңдататын тағы бір проблема бар: қазақ қоғамы екі топқа бөлінді - қазақ тілінде сөйлейтіндер, орыс тілінде сөйлейтіндер (нағыз және шала қазақтар). Бірақ, кешіріңіздер, онда мен кім боламын - қазақ тілінде сөйлейтін кәріспе? Мен қандаймын – таза ма, шала ма? Ал мемлекет тілін жақсы білетін, нағыз қазақтардан кем түспейтін қызылордалық орыстар мен кәрістерді қалай атауға болады? Мәселен, қазақ тілінде тамаша сөйлейтін журналист және қоғам қайраткері Максим Рожин кім деп есептеледі?

Менің ойымша, біреулерді өз халқының нағыз өкілдері, ал басқаларды шала қазақ деп айтуға болмайды. Орыс тілінде сөйлейтін қазақтар ана тілінде сөйлеуге тырысқан кезде, қандай да бір себептермен тіл тасымалдаушылары жағынан қарсылық пен қастықшылыққа тап болады. Осындай көзқарастың кесірінен олар қазақ тілін үйренбей, орыс тілінде сөйлеп те қалыпты өмір сүруге болады деген шешімге келеді.

Бір сөзбен айтқанда, менің ұстанымның бірінші абзацы мынадай: қазақ тілін жеңілдетіп, оны үйрету барысында орыс тілі тұрғысынан түсіндіруге икемделген әдістеме жасау қажет.

Сол себепті Қанат Тасибектовты мен неліктен құрметтеймін? Ол орыс тілді бола турып, ана тілін өте жетілген жаста ұйреніп, «Ахуалдық қазақ тілі» деп аталатын оқулық жазды. Кейбір адамдар Қанат ағаны орыс тілінде жазғаны үшін айыптайды, бірақ ол орыс тілді қазақтарға ана тілін жылдам меңгеруге көмектесу үшін істелген жұмыс деп жауап береді. Мен үшін ең бастысы, ол осы әрекетті сүйіспеншілікпен жасайды.

Тағы бір нәрсе (ол, бәлкім, тіпті ең маңыздысы болар), Қазақстанда болып жатқан барлық нәрсе ең алдымен қазақ тілінде айтылуы керек. Яғни, мемлекеттік тіл барлық жерде естілуі тиіс. Біз, әрине, орыс тілінен бас тарта алмаймыз, өйткені бұл этнос аралық қарым-қатынас тілі. Бірақ біздің өмірімізде орыс тілі артықша көп болса, ол қазақ тілін үйренуге кедергі жасайды. 

Тіл математикалық формула ретінде

- Сіздің әдіснамаңыздың мәні неде?

- Мен студенттерге тілдің математикалық құрылымын келтіремін. Канат Тасибеков тіл үйренуді фольклор, ұлттық сипаттамалар мен қазақ халқының дәстүрлері арқылы нығайтатын болса, мен шетелдіктер үшін (орыс тілде сөйлейтіндерді де оларға теңеймін) қазақ тілінің теориясын олардың бала кезден сөйлейтін тілінде беремін. Біздің елімізде мемлекеттік тілді оқытудың теориялық бөлігі зардап шегуде деп айтпаймын, бірақ мен адамдарды тез арада өздерінің сөздік қорын толтыруды үйретемін. Қазір көпшілік қазақ тілін кездейсоқ әдістермен оқуға тырысады: көптеген диалогтары бар кітаптарды оқиды, аудио тыңдайды, бірақ онымен логика жөнге келмейді. Мен қазақ тілін жақсартқысы келетіндерден: «Я знаю, что ты врач», - деген сөйлемді аударуды талап етсем: «Мен бiлемiн, что сен врач», «Мен бiлемiн, что сен дәрiгерсiң» - дейді. Ал шын мәнінде ол сөйлем осылай аударылу қажет: «Мен сенің дәрігер екеніңді білемін».  Мұнда үлкен мәселе бар: грамматикалық оқулықтарда «екенін» деген бөлшектер жөнінде айтылмайды. Бірақ, әрине, олардың авторлары, лингвистикалық ғалымдары, бұл туралы білмейді деп айтуға болмайды. Шындығында, Қазақстанда қазақ тілін оқыту әдістемесі осы тілді өмірі естімеген шетелдіктерге лайықтанбаған.

- Қазақстанда үштілділікті енгізу туралы сіз не ойлайсыз?

- Идеясы жақсы: ағылшын тілін жалпы білуі қоғамды алға жылжытуға мүмкіндік береді. Балаларды, менің ойымша, тез үйретуге болады, бірақ менің сұрағым бар: мұғалімдердің өздері үш тілде сабақ беруге дайын ба? Қазақстанда өз пәнін кем дегенде екі тілде - қазақ және орыс тілдерінде оқытатын кәсіби мұғалімдердің саны жеткілікті екеніне күмәнданамын. Ағылшын тілінде мысалы химияны, биологияны үйрету үшін олар күндіз де, түнде де тынымсыз дайындалу керек, бірақ қысқа мерзімді курстарда бұл мүмкін емес.

- Неліктен адамдар өмір сүріп жатқан жердің тілін үйрену қажеттілігін ауыр сезінеді?

- Идеологиялық тұрғыдан КСРО деп аталатын үлкен мемлекетте орыс тілінен басқа тіл жоқ деп есептелетін. «Өзбек тілі ме? Жоқ, мен оны не қылам?» - деп ойладық. Орыс тілінде сөйлейтін адамдардың барлығында, менде де осы пәннен мектепте «3»  деген баға болды. Енді мен басқа ұлттарға жүрегімді ашып, өзімшілдік пен жалқаулығымды жеңдім. Бірақ, өкінішке орай, көптеген адамдар бұрынғы көзқарасында қалды: олар орыс тілінде сөйлеу жеткілікті деп ойлайды. Қалғандардың арасында тілдерді шын мәнінде меңгере алмайтындар болса да, олардың саны аз. Мен, мысалы, қазақтың белгілі теледикторына сабақ бердім. Ол нөлден бастады, бірдеңе түсінді, бірақ тез жалығып кеткендіктен, одан әрі үйрене алмады.

- Қазақ тілін білмейтіндерді айыптағысы келгендер: «Мен қалаға орыс тілін білмей, ауылдан келгенмін, бірақ қазір орыс тілінде сөйлеймін», - дейді. 

- Бұл жалғандық. Ондай нағыз-қазақтар орыс тіліндегі контентті бала кезден қолданған. Теледидар іс жүзінде толығымен хабарды орыс тілінде тарататын. Сондықтан орыс тілінде сөйлейтін адамдар қазақ тілін оқып, үйрене алмайтыны сол тілдегі контенттің жоқтығына байланысты. Егер Қызылорда мен Шымкентте орыстар немесе кәрістер қазақ тілін балалық шағынан естігмегенде, олар қазақ тілді болмас еді.

Кейбіреулер үздік табысқа жететін адамдар жөнінде: «Оның таланты бар» -деуді ұнатады. Осылайша, көбіміз жалқаулығымызды және тіл үйренгіміз келмейтіндігін ақтаймыз. Біреулер тіпті бұл мәселеге Ресейдің қызығушылығы жоқ деуге дейін барады.

Мен өз үлгімнің негізінде дәлелдеймін: талантты полиглоттар жоқ, тіл үйренгісі келетін адамдар бар, олар еңбекқорлық  пен табандылықты қамтиды. Әрине, мотивация болуы керек. Бір кезде мен де тіл қабілетімнің жоқтығына сенімді едім, ал қажеттілік туындаған кезде өз әдісімді ойлап тауып қысқа уақыт ішінде бірнеше тіл үйрендім. Бірақ шындықты мойындауым керек: мен қазақ емес болғандықтан, қазақ тілін үйрену мен үшін оңай, өйткені айтарлықтай акцентке қарамастан, мені мақтайды. Бірақ егер қазақ өзінің ана тіленде нашар сөйлесе, оны ұрсып ұялтады, сондықтан ол қазақ тілін үйренуден кашады. Менде Facebook-та қазақ тілін үйренгісі келетіндерге арналған топ бар. Олар өздеріне керек нәрсені көбінесе өздерінің жеке хабарламаларында түсіндіруді өтінеді. Мен олардан не себепті топқа жазбайтынын сұрағанда, олар өздерінің ана тілін білмегендіктен ұятқа түскенін мойындайды. Мен оларға көмектесуге қуаныштымын. Оны мен қазақ тілі курстарындағы сабақтар сияқты, тегін жасаймын. Ағылшын тілін оқытуда мен ақша табамын, бірақ қазақ тілі - идеологиялық мәселе. Мен, кеңестік жігітпін, бала кезімнен қоғамға пайда әкелуді үйрендім. Ауруханада гастроэнтеролог болып жұмыс істегенде, мен асқазанды емдедім, қазір тілдер арқылы адамдардың жан мен рухын емдеймін. Мен, әрине, саясаткер емеспін, бірақ менің ойымша, қазір тіл Қазақстан азаматтарын біріктірмейді, бірақ кез келген ұлттың рухани жаңғыруы, жоғары деңгейдегі трибуналардан айтылғандай, бірліктен басталады. 

Комментарии